Polikistik Over Sendromu

Bu durum kanda erkeklik hormonlarının(androjenler) yüksekliği,kıllanma,yumurtlama bozukluğu,şişmanlık ve insülin

hormonuna direnç ile karakterizedir.Yumurtalardan fazla miktarda androjen salgılanmasının nedeni luteinizan hormon

denilen bir hormonun kanda normalden yüksek seviyede bulunmasıdır.

Nedeni tam olarak bilinemese de genetik,hormonal ve çevresel faktörlerin etken olduğu ileri sürülmektedir.

İnsülin hormonunun kanda normalden yüksek olması ve bu hormona karşı vücutta direnç gelişmesi sık rastlanan

bulgulardandır.Anormal derecede artan insülin seks hormonlarını bağlayan proteinin azalmasına neden olur.Böylece

androjenler kanda serbest kalır ve seviyeleri yükselir.Ayrıca yüksek insülin yumurtalarıda direk olarak uyarır ve

yumurtalardan androjen üretiminin artışına,erkeklik hormonu olan testesteronun çok daha aktif bir başka erkeklik

hormonu olan dihidrotestesterona dönüşmesine neden olur.

Bu hastalığın olduğu bayanlarda yumurtalarda büyüme ve istiridye kabuğu görünümü olur.Yumurtanın dış tabakası

kalınlaşmıştır ve bunun hemen altında çok sayıda milmetrik kistler bulunur.Bunlar ultrasonografik olarak görülebilir.

Polikistik Over Sedromu olan hastalarda adet görememe yada seyrek adet görme,kısırlık,sivilce,kıllanma ve çoğu

hastada olduğu gibi şişmanlık görülebilir.Ayrıca ultrasonda çok sayıda her iki yumurtada milimetrik kistlerin

görülmesi,kanda androjen hormonların yükselmesi ve LH hormonunun artması hastalığın tanınmasını sağlar.Bununla

beraber bu hastaların bazılarında ultrason yapıldığında yumurtalarda büyüme ve kistler izlenmeyebilir.Diğer belirtiler

ise genellikle bulunmaktadır.Tam tersine yumurtalarda kistler varken diğer bulgular olmayabilir.Bu bayanlar genellikle

hayatlarına normal şekilde devam etmektedir ve benzer şikayetlere sahip değillerdir.

Ultrason yapıldığında genel olarak yumurtaların hacmi artmıştır.Çoğunlukla 10 cm^3 ün üzerindedir.Her bir yumurtada

çapı 2-9 mm arasında değişen en az 12 folikül kisti bulunmaktadır.Nadiren bu değişiklikler tek yumurtayla da sınırlı

olabilmektedir.Ayrıca renkli doppler ultrasonografi yapılırsa yumurta damarlarında kan akımı artmış,rahim

damarlarında ise azalmış olarak saptanabilir.Rahime giden kan akımının azalmasının bu hastalarda düşüklere neden

olabileceği ileri sürülmektedir.

Tedavi

Diyet ve düzenli egzersizle ideal vücut kilosunu sağlamak çok önemlidir.Eğer hasta çocuk istemiyorsa doğum kontrol

hapları kullanılabilir.Bu haplar yumurtaların çalışmasını azaltarak androjen üretimini azaltırlar.Seks hormonu bağlayıcı

proteinin yapımını arttırarak dolaşımdaki serbest androjenlerin proteine bağlanmasını ve kan seviyelerinin azalmasını

sağlarlar.Böylece kıllanmayı azaltırlar.

Tedavide yumurtlamayı arttıran insülin direncini azaltan hipoglisemik ilaçlar(şeker düşürücü ilaçlar) ?da

kullanılabilir.Metformin bunların en iyi bilinenidir.Metformin LH hormonunun kan seviyesini azaltır ve adetlerin normale

dönmesine yardımcı olur.

Kıllanma için androjen seviyelerini azaltan ilaçlar kullanılabilir.Spironolakton,finasterid bunlardan en çok

kullanılanlarıdır.

Eğer hasta çocuk olmamasından şikayetçiyse yumurtlamayı uyarıcı ilaçlarla kısırlık tedavisi başlanabilir.

Adet düzensizliği uzun süredir olan ve seyrek adet gören bayanlarda rahim kanseri(endometrium kanseri) riski

artacağından doğum kontrol haplaının kullanımı yada aylık 10-14 gün süreyle progesteron haplarının kullanımı doğru

olacaktır.Ayrıca bu tip hastalardan rahim iç tabakasından(endometrium) örnek alınmalı ve patolojik

olarak incelenmelidir.

Op.Dr.Cihangir EFE